جرم و پلاک دندان

 جرم و پلاک دندان

 

نویسنده: دبورا تکاک
مترجم: مینا اسماعیلی



 

23 نکته برای مراقبت از دندان ها

ناخن را به آرامی روی سطح داخلی یکی از دندان های آسیا بکشید. حال به انگشت خود نگاه کنید. آیا جرم سفید رنگ را زیر ناخن خود می بینید؟ به این جرم رنگ پلاک می گویند. پلاک عبارت است از تشکیل لایه ای از باکتری های مرده و زنده بر روی دندان. اگر پلاک از روی دندان برداشته نشود سخت می شود - پلاک ظرف 48ساعت 50% سخت تر و پس از 12روز کاملاً سخت می شود. به این پلاک سخت شده، سنگ (1) گفته می شود ولی عموماً به جرم معروف است. به دلایل متعددی هیچ کس مایل به تشکیل جرم یا پلاک بر روی دندان خود نیست. جرم و پلاک از زیبایی دندان ها کاسته و ضمن ایجاد بوی نامطبوع در دهان، احساس ناخوشایندی به فرد می دهند. آیا این دلایل کافی نیست؟ یک دلیل دیگر را هنوز ذکر نکرده ایم: وجود پلاک و جرم بر روی دندان علاوه بر آنچه گفته شد منجر به بروز مشکلات جدی تری مثل التهاب لثه (2) و بیماری های لثه و بافت های اطراف دندان (3) می گردد. برداشتن جرم از روی دندان کار شما نیست. زیرا جرم دندان درست مانند صدف « بارنکل »(4) که به ته کشتی چسبیده روی دندان ها می چسبد و برداشتن آن از روی دندان ها نیاز به تخصص و مهارت دارد. اما برداشتن پلاک از روی دندان ها کاری تخصصی نیست و شما خود می توانید اقدام به برداشتن آن از روی دندان ها نمایید و با برداشتن پلاک از روی دندان ها تا حدود زیادی از تشکیل جرم بر روی آن ها پیشگیری نمایید. برداشتن پلاک از روی دندان ساده است. پس انگشتان را از دهان خارج کنید، ناخنتان را تمیز کرده به خواندن این مبحث ادامه دهید.
- مسواک کردن به روش صحیح
مسواک را چون شمشیر و پلاک دندان را همچون دشمن در نظر بگیرید. کاری که باید در این مورد انجام دهید دور کردن پلاک از روی دندان هاست. تماس مسواک با دندان ها باعث توقف رشد پلاک های باکتریایی بر روی دندان می شود - البته به شرطی که به روش صحیح انجام گیرد. بیشتر مردم به نحو درستی مسواک نمی زنند. حرکت مسواک به سمت بالا و پایین یا عقب و جلو صحیح نیست. بلکه باید به مسواک حرکت چرخشی داد به گونه ای که زاویه ای که مسواک با محل اتصال لثه و دندان می سازد 45درجه باشد. حال خیلی آرام به مسواک حرکات چرخشی کوچک بدهید. به طوری که در حرکت، مسواک تنها با یک یا دو دندان تماس پیدا کند.
- مسواک زدن سطح داخلی دندان ها
بیشترین نقطه ای که احتمال تشکیل پلاک برروی آن وجود دارد سطح خلفی یا داخلی دندان های پایین است. افراد معمولاً دندان های پیشین بالا را که دسترسی به آن ها هنگام مسواک زدن چندان دشوار نیست زیاد مسواک می زنند در حالی که نسبت به دندان هایی که با گونه یا زبان تماس می یابند هنگام مسواک زدن بی توجهند پس این دندان ها بیشتر در معرض خطرند و باید در مورد آن ها دقت بیشتری به عمل آورد.
- 2 دقیقه مسواک زدن
مسواک زدن باید دو دقیقه طول بکشد. بیشتر افراد دندان های پیشین و در معرض دید را بیشتر مسواک می کنند. تحقیقات نشان می دهند اکثر ما ظرف 30 ثانیه مسواک زدن را به تمام می رسانیم در حالی که دندانپزشکان - که طبعاً به دلیل شغل و مهارتشان باید این کار را از همه ما سریع تر انجام دهند - ظرف 2تا4 دقیقه دندان هایشان را مسواک می زنند. پس زیاد تند نروید!
- شب ها مسواک بزنید
اجازه ندهید خرده های غذا که طی یک روز تمام، بین دندان ها جمع شده اند شب را نیز بر روی دندان های شما سپری کنند. اگر روزانه تنها یکبار امکان مسواک زدن برایتان وجود دارد این کار را در شب انجام دهید تا دست کم 8ساعت تا قرار گرفتن مجدد پلاک ها بر روی دندان فاصله باشد.
- خریداری مسواکی مناسب
هنگام خرید، مسواک های کوچک تر را انتخاب کنید. مشواک باید به گونه ای باشد که بتوان با آن سطوح مختلف دندان از جمله دندان های عقبی را مسواک کرد. مسواک های بزرگ نه تنها مسواک زدن را تسریع نمی کنند، بلکه امکان دسترسی به گوشه ها و نقاطی را که معمولاً محل تجمع باکتری هاست دشوار می سازند.
- انتخاب مسواک های نرم با بریستل های گرد
مسواک هایی که بریستل (مو)های نایلونی دارند، ضمن آن که برای مینای دندان مناسبند و به راحتی روی آن حرکت می کنند، برای پلاک ها بسیار سخت و زبرند و آن را از روی دندان جدا می کنند. انتهای بریستل های مسواک باید گرد باشد. زیرا در غیر این صورت ممکن است به لثه ها آسیب وارد شود.
- مسواک را مانند خودکار در دست بگیرید
پژوهشگران فنلاندی به این نتیجه دست یافته اند که در دست گرفتن مسواک مانند خودکار به جای گرفتن آن مانند راکت تنیس کمتر باعث تحلیل لثه شده، بیشتر به حفظ سلامتی لثه ها کمک می کند و پلاک ها را بهتر از روی دندان ها برمی دارد.
- استفاده صحیح از نخ دندان
نخ دندان بیش از مسواک زدن در جلوگیری از تشکیل پلاک روی دندان مؤثر است. اما استفاده از نخ دندان باید به شیوه های صحیح انجام شود تا مؤثر باشد. حدود 40سانتی متر نخ دندان را جدا کنید. یک سر آن را به دور انگشت میانی یک دست و سر دیگر را به دور انگشت میانی دست دیگر بپیچید. به طوری که حدود 2/5 سانتی متر نخ بین انگشتان باقی بماند. با جلو و عقب بردن نخ، آن را به آرامی بین فاصله دو دندان قرار دهید. هنگامی که نخ دندان با لثه تماس پیدا کرد، حرکت C شکلی به آن بدهید و نخ را بین لثه و دندان بلغزانید تا اینکه قدری مقاومت احساس کنید. همین حرکت را در مورد دندان های دیگر تکرار نمایید. در مورد دندان های بالا نخ دندان را در جهت پایین و به عکس در مورد دندان های پایین نخ دندان را رو به بالا حرکت دهید.
- خشونت به خرج ندهید
آرام تر! نخ دندان را چنان محکم به بالا و پایین یا داخل و خارج حرکت ندهید که گویی می خواهید پلاک ها را یکباره نابود کنید. زیرا با این کار علاوه بر پلاک ها به لثه ها نیز آسیب می زنید. عجله نکنید و با صبر و حوصله از نخ دندان برای خارج کردن پلاک ها استفاده کنید.
- نخ دندان نخ دندان است!
از هر نخ که مایلید استفاده کنید. بدون موم یا موم دار، نواری یا مفتولی، با اسانس یا بدون اسانس. آیا نخ دندان واقعاً مهم است؟ به گفته ی یکی از دندانپزشکان، خیر. نوع نخ دندان چندان اهمیتی ندارد.
معمولاً نخ دندان های نواری برای افرادی مناسبند که فضای بین دندان های آنان بیشتر است و نخ دندان های اسانس دار باعث خنک شدن دهان می شوند.
- نوع خمیر دندان
خمیر دندان های حاوی فلوراید مصرف کنید. خمیر دندان های معمولی ممکن است فاقد فلوراید بوده و ترکیبات ساینده ی آن ها بیش از حد قوی باشد.
- شستشو با جوش شیرین
جوش شیرین از جمله مواد همیشه در دسترس و واقعاً مؤثر است. مسواک خود را آغشته به جوش شیرین کنید و یا یک قاشق غذاخوری جوش شیرین را با کمی نمک در یک ظرف مخلوط نمایید. مسواک را در داخل این مخلوط فرو برده و مسواک بزنید.
- مسواک زدن با آب ساده
در صورت تمام شدن خمیردندان یا عدم دسترسی به آن از مسواک زدن صرفنظر نکنید. مسواک را مرطوب کنید و با مسواک کردن سعی در برداشتن پلاک از روی دندان ها نمایید.
- مبتکر باشید
در صورت نداشتن نخ دندان حین سفر می توانید از نخ معمولی به جای نخ دندان استفاده کنید.
- شستشوی دهان پس از غذا
پس از هر وعده غذا، به خصوص مواقعی که امکان به همراه بردن مسواک برایتان وجود ندارد، به دستشویی بروید و دهانتان را با چرخاندن آب در آن کاملاً بشویید.
شستشوی دهان باعث خارج شدن خرده های غذا از لابلای دندان ها و مانع از شرمنده شدن شما در نتیجه ی ماندن غذا بر روی دندان ها می شود.
- استفاده از لیسترین (5)
طبق مطالعات انجام شده، لیسترین چه به تنهایی مصرف شود و چه در ترکیب خمیر دندان مورد استفاده قرار گیرد در جلوگیری از تشکیل پلاک بسیار مؤثر است. در یک تحقیق بر روی 145 نفر مشخص شد در افرادی که از لیسترین جهت شستشو استفاده می کنند، احتمال تشکیل پلاک به میزان 22% و احتمال بروز التهاب لثه 28% کاهش می یابد.
- خودتان محلول دهان شویه تهیه کنید
برای تهیه محلول دهان شویه خانگی آب اکسیژنه 3% و آب را به نسبت 50% با هم مخلوط کرده، برای شستشوی دهان از آن استفاده نمایید.
- استفاده از دستگاه های شوینده با فشار آب
دهان را به وسیله ی دستگاه پر از آب کنید. به این ترتیب خرده های غذا از لابلای دندان ها خارج می شوند. اما مراقب باشید. استفاده از این دستگاه مثل شستشوی ماشین بدون برس است. اگر فشار آب بیش از اندازه کافی باشد هر چند باعث خروج پلاک می شود اما ممکن است موجب آسیب دیدن لثه ها شود. به هر حال به خاطر داشته باشید که این دستگاه هرگز جانشین خوبی برای مسواک و نخ دندان نیست.
- استفاده از قرص های مخصوص
با استفاده از قرص های آشکار ساز که در همه ی داروخانه ها به فروش می رسند می توان به میزان پلاک موجود بر روی دندان پی برد. این قرص ها حاوی نوعی ماده رنگی اند که موجب رنگین شدن پلاک هایی که پس از مسواک زدن هنوز بر روی دندان ها باقی مانده اند می شوند. قرص را بجوید، جلوی آینه بروید و دندان هایتان را در آینه نگاه کنید. قسمت هایی که به لثه نزدیک ترند و قطر پلاک در آن ها بیشتر است به رنگ تیره تر دیده می شوند. مجدداً مسواک بزنید تا اطمینان یابید این نقاط هم از وجود پلاک پاک شده اند.
- تهیه آشکار ساز جرم در خانه
انجام این کار بسیار ساده است. ابتدا لب ها را با یک ژل هیدروکربنی (6) چرب کنید تا از رنگی شدن آن ها جلوگیری نمایید. سپس یک قاشق چای خوری رنگ غذا را کاملاً در دهان و بین دندان ها بچرخانید دهان را در دستشویی تخلیه کنید. سپس ببینید کدام قسمت ها رنگ گرفته اند. نقاط رنگین نشانه ی وجود پلاک بر روی دندان می باشند. پس از این کار دوباره مسواک بزنید و از این پس هر بار که مسواک می زنید در مسواک زدن این نقاط بیشتر دقت نمایید.
- مصرف پنیر قبل از غذا
از خوردن چیپس بپرهیزید و در عوض پنیر بخورید. تحقیقات نشان می دهند خوردن 5گرم پنیر قبل از هر وعده غذا از تولید اسید حاصله از پلاک جلوگیری می کند. البته پنیر مصرفی باید از نوع پنیرهای کهنه نظیر پنیر چدار باشد. چرا؟ پاسخ این پرسش هنوز به درستی مشخص نیست. شاید به این علت که پنیر کهنه مانند یک بافر عمل می کند. شکی نیست که پنیرهای تازه چنین خاصیتی ندارند. احتمالاً در مراحل تهیه پنیرهای کهنه افتاقاتی رخ می دهد - چگونگی آن هنوز بر ما پوشیده است - که چنین خاصیتی به آن می دهد. هرچه بوی پنیر بیشتر باشد مؤثرتر خواهد بود.
- جویدن آدامس
هنگامی که امکان مسواک زدن بعد از غذا برایتان وجود ندارد. می توانید از آدامس برای تمیز کردن دندان ها استفاده کنید. پس از هر وعده غذا یا خوردن میان وعده به مدت 20دقیقه آدامس بدون شکر بجوید. در اثر جویدن بزاق دهان یعنی بافر طبیعی دهان دندان ها را می شوید و اسید تولید شده توسط پلاک ها را قبل از آنکه دندان ها را مورد حمله قرار دهد خنثی می کند. به علاوه جویدن آدامس باعث خارج شدن غذای گیر کرده در بین دندان ها می شود.
- استفاده از مسواک برقی
مسواک های معمولی را که با تکان دادن، پلاک را از بین دندان ها خارج می کنند به دست فراموشی بسپارید. اخیراً مسواک های برقی جدیدی ابداع شده اند که دسته ی آن ها ثابت است و تنها بریستل های آن ها حول یک محور می چرخد. این مسواک ها مانند مسواک متخصصان بهداشت می باشند و برای افراد مبتلا به ورم مفاصل و یا افراد معلول بسیار مناسبند. این مسواک ها برای افرادی که مایل به استفاده صحیح از مسواک های معمولی نیستند، بسیار مفیدند. شاید بدین ترتیب بیشتر و بهتر مسواک بزنید. طبق تحقیقات انجام شده، این مسواک ها 98/2% از پلاک موجود بر سطح دندان ها را برمی دارند در حالی که این میزان در مورد مسواک های معمولی تنها 48/6% است.

پی نوشت ها :

1. Calculus.
2. Gingivtis.
3. Periodontal Disease.
4. Barnacle.
5. Listerine.
6. مثلاً پارافین.

منبع مقاله :
تکاک، دبورا، (1388) درمان های خانگی، مترجم: مینا اسماعیلی، ویراستار پزشکی: نوید محمدی، تهران: گلبرگ، چاپ پنجم



 

 

نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه